ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMLERDE YENİ UFUKLAR DERGİSİ

ÜZEYİR HACİBEYLİ'NİN AZERBAYCAN ODA-VOKAL MÜZİĞİNİN GELİŞİMİNDE ROLÜ

Aynur Qasımova — 2026-07-30

Seçkin besteci Üzeyir Hacıbeyli, Azerbaycan müzik kültüründe yeni bir yönün ve ulusal bir bestecilik okulunun temellerini atmıştır. Besteci, zamanının taleplerini ve halkın manevi ihtiyaçlarını derinden hissetmiş ve tüm unsurlarıyla bunu yaratıcılığında aydınlatmaya çalışmıştır. Üzeyir Bey, ulusal müzik kültürünü dünya klasik müziği seviyesine yükseltmek için yorulmak bilmeden çalışmıştır. Bu nedenle Üzeyir Bey'in sanatı modern çağımızda hala geçerliliğini korumaktadır. Bu araştırma çalışmasının önemi, Üzeyir Hacıbeyli'nin ulusal müziğin gelişimine, özellikle de ulusal ve Batı Avrupa geleneksel müzik türlerinin sentezine yaptığı katkıların bilimsel temellere oturtulması ve Azerbaycan oda-vokal sanatının gelişim aşamalarını anlamak için tarihsel ve teorik bir temel oluşturulmasıdır. Bu çalışmanın amacı, Üzeyir Hacıbeyli'nin Azerbaycan oda-vokal müziğinin oluşumunda ve gelişimindeki rolünü belirlemek, bu süreçte eserlerindeki ulusal müzik unsurlarının Avrupa vokal stiliyle sentezini araştırmak, romanslarının şiirsel metnini, müzik dilini ve yapısal özelliklerini ortaya çıkarmaktır. Araştırma sürecinde, tarihsel-teorik ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri de dahil olmak üzere, teorik müzikolojide kabul görmüş analiz yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak, Üzeyir Hacıbeyli, oda-vokal müziğinde romans-gazel türünün temellerini atmış, ulusal ve klasik unsurları sentezlemiş, şiir ve müziğin birliğini sağlamış ve geleceğin bestecileri için güçlü bir yaratıcı okul oluşturmuştur. Faaliyetleri sonucunda, Azerbaycan oda-vokal sanatı hem ulusal ruhunu korumuş hem de dünya müzik kültürüne entegre olmuştur. Öneri olarak, bu araştırmanın sonucunda elde edilen bilgiler, gelecekteki araştırmacılar için önemli bir kaynak olup, araştırma materyalleri gelecekteki bilimsel çalışmalarda, konferanslarda ve seminerlerde kullanılabilir.

NAHÇIVAN MÜZİK FOLKLORUNDA YALLILAR: KÖÇERİ VE TENZERE

Günay Memmedova — 2026-07-30

Nahçıvan müzik kültüründe yallı dansları, metroritmik, biçimsel ve semantik özellikleri ile toplumsal işlevleri bakımından özgün bir konuma sahip olup, bölgenin müzik folklorunun temel yapı taşlarından birini oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Nahçıvan folklorunda önemli yer tutan Köçeri ve Tenzere yallılarının müzikolojik açıdan incelenerek onların yapısal, ritmik ve anlamsal özelliklerini ortaya koymak ve folklor sistemi içindeki yerini bilimsel olarak temellendirmektir.
Çalışmanın önemi, yallıların yalnızca estetik bir ifade biçimi olmanın ötesinde, toplumsal hafızayı, etnopsikolojik özellikleri ve geleneksel yaşam tarzını yansıtan çok katmanlı bir kültürel fenomen niteliği taşımasından kaynaklanmaktadır. Köçeri ve Tenzere yallılarının incelenmesi, özellikle göçebe yaşam kültürünün, toplumsal dayanışmanın ve kolektif kimliğin müzik ve hareket aracılığıyla nasıl ifade edildiğini ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca bu dansların uluslararası düzeyde koruma altına alınmış olması, onların kültürel miras bağlamındaki değerini daha da artırmaktadır.
Araştırmada müzikolojik analiz, karşılaştırmalı inceleme ve yapısal-semantik yaklaşım yöntemlerinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda yallıların metroritmik özellikleri, ölçü yapıları, bölümlenme prensipleri ve ritmik formülleri ayrıntılı biçimde analiz edilmiş; icra pratiği bağlamında kullanılan çalgılar ve performans özellikleri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, etimolojik çözümleme yöntemiyle “Köçeri” ve “Tenzere” adlarının anlam katmanları da ele alınmıştır.
Elde edilen bulgular, Köçeri ve Tenzere yallılarının zengin ritmik çeşitliliğe sahip, kolektif icraya dayalı ve toplumsal birlik bilincini pekiştiren önemli folklor örnekleri olduğunu göstermektedir. Bu danslar, Nahçıvan müzik folklorunun yüksek gelişmişlik düzeyini yansıtmakla birlikte, milli kimliğin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından da büyük önem taşımaktadır

AZERBAYCANLI DADAŞOV'UN FORTE PİYANO ESERLERİNİN ÖZELLİKLERİ

Rəhimli Şəlalə — 2026-07-30

Bu makalede, 20. yüzyılın ikinci yarısında Azerbaycan müzik kültüründeki estetik yenilenmeler bağlamında, Azer Dadashov'un piyano çalışmaları müzikoloji perspektifinden kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın önemi, modern çağda ulusal müzik mirasını bilimsel bir temelde inceleme, piyano repertuarını teorik ve pratik açıdan sistemleştirme ve bu alandaki mevcut boşlukları giderme ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, Azer Dadashov'un çalışmalarının analizi, ulusal müzik dilinin gelişim özelliklerini belirleme ve modern performans pratiğine bilimsel bir yaklaşım getirme açısından özel bir öneme sahiptir.
Araştırmada müzik kuramı analizi, analitik yaklaşım, karşılaştırmalı analiz ve genelleme yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemler aracılığıyla bestecinin piyano eserlerinin yapısal yapısı, biçim özellikleri, doku çeşitliliği, armonik dili ve entonasyon sistemi tutarlı ve sistematik bir şekilde incelenmiştir.
Araştırma sonucunda, Azer Dadashov'un piyano yaratıcılığının tür ve biçim çeşitliliği, teknik karmaşıklığı ve şiirsel ifade zenginliğiyle öne çıktığı belirlenmiştir. Eserlerinde seri ilkesi ön planda yer almakta olup, bu seriler iki ana yönde gelişmektedir: programatik ve programatik olmayan. Programatik örneklerde imgeler ve duygusal somutluk ön plana çıkarken, programatik olmayan eserlerde müzikal malzemenin içsel gelişim düzenlilikleri, biçim ve doku sorunları ön plana çıkmaktadır.
Aynı zamanda, bestecinin eserlerinde ulusal müzik tınılarının modern bestecilik teknikleriyle organik sentezi, onun bireysel tarzını karakterize eden temel özellik olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, Azer Dadashov'un piyano eserleri modern Azerbaycan müziğinin gelişiminde önemli bir yer tutmakta ve hem bilimsel-teorik hem de performans-pedagojik açıdan değerli bir kaynak olarak kabul edilmektedir.

BESTECİ AZER RZAYEV’İN ODA MÜZİĞİ ESERLERİNDE MÜZİK DİLİNİN İFADE ÖZELLİKLERİ

Aygün Babaverdiyeva — 2026-07-30

Azerbaycan müziğinde kendine özgü yaratıcı üslubuyla öne çıkan besteci Azer Rzayev, ulusal
bestecilik okulunun gelişiminde önemli rol oynamış sanatçılardan biridir. Bu makalede bestecinin oda
müziği eserlerinde müzik dilinin ifade araçları bilimsel açıdan incelenmektedir. Çalışmanın güncelliği,
Azerbaycan müzikolojisinde oda müziği türüne olan ilginin artması ve bu alanda müzik dilinin
özelliklerinin daha derinlemesine araştırılmasına duyulan ihtiyaçla ilişkilidir.
Bestecinin yaratıcılığında enstrümantal türlerin belirleyici bir konumda olması ve zengin bir oda
müziği repertuvarına sahip bulunması, bu konunun bilimsel açıdan ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Çalışmanın amacı, Azer Rzayev’in oda-çalgı eserlerinde müzik dilinin temel ifade araçlarını - melodi,
ritim, armonik yapı, doku ve tını özelliklerini belirlemek ve bunların estetik içeriğin ortaya
konulmasındaki rolünü analiz etmektir. Bu amaca ulaşmak için analitik inceleme, karşılaştırmalı
yaklaşım, müzikolojik analiz ve genelleştirme yöntemlerinden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda, bestecinin oda müziği yaratıcılığında ulusal müzik gelenekleri ile çağdaş bestecilik tekniklerinin organik bir sentezinin gözlemlendiği tespit edilmiştir. Özellikle muğam entonasyonlarına yakın melodik gelişim, ritmik esneklik ve çeşitli tını arayışları, onun müzik dilinin
karakteristik özellikleri arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra, oda ansamblının olanaklarının etkin
biçimde kullanılması ve bireysel çalgıların ifade potansiyelinin ön plana çıkarılması dikkat çekmektedir.
Sonuç olarak, Azer Rzayev’in oda müziği eserleri, Azerbaycan müziğinde ulusal ve çağdaş üslubun
sentezini yansıtan önemli örnekler olarak değerlendirilebilir. Bu eserler, hem bestecinin bireysel
yaratıcı üslubunu hem de genel olarak Azerbaycan oda müziğinin gelişim yönelimlerini belirleyen
temel unsurlardan biri olarak öne çıkmaktadır.

GENÇ FUTBOLCULARIN PERFORMANS TAKİBİNİN ÖNEMİ: GELİŞİMİ, PERFORMANSI VE SAKATLIK ÖNLEMESİNİ OPTİMİZE ETMEYE YÖNELİK BİLİMSEL BİR YAKLAŞIM

Francesco Vitobello — 2026-07-30

Genç futbolcuların gelişimi, fiziksel, fizyolojik, teknik, taktiksel ve psikolojik faktörlerden etkilenen karmaşık ve çok faktörlü bir süreçtir. Son yıllarda, rekabetçi futbolun artan talepleri, uygulayıcıları ve araştırmacıları, uzun vadeli sporcu gelişiminin temel bir bileşeni olarak sistematik performans izlemenin önemini vurgulamaya yöneltmiştir (Akenhead & Nassis, 2016; Impellizzeri vd., 2019). Ergenlik döneminde, genç oyuncular, antrenman uyaranlarına verdikleri tepkileri, iyileşme süreçlerini ve maç performanslarını önemli ölçüde etkileyebilecek önemli büyüme ve olgunlaşma ile ilgili değişiklikler geçirirler. Sonuç olarak, bireysel adaptasyonları anlamak ve kanıta dayalı antrenman müdahalelerine rehberlik etmek için objektif izleme sistemlerinin uygulanması şart hale gelmiştir (Akenhead & Nassis, 2016; Impellizzeri vd., 2019).
Bu çalışmanın amacı, genç futbolcularda performans izlemenin ardındaki bilimsel gerekçeyi incelemek ve antrenman reçetesini optimize etmede, oyuncu gelişimini artırmada ve sakatlanma riskini azaltmada oynadığı rolü analiz etmektir. 12-18 yaş arası futbolcularda dış ve iç antrenman yükü izlemesini araştıran çalışmalara odaklanarak mevcut literatürün anlatısal bir incelemesi yapılmıştır. Malone vd. (2017) ve Ravé vd. (2020) tarafından bildirildiği üzere, Küresel Konumlandırma Sistemleri (GPS), atalet ölçüm birimleri (IMU), kalp atış hızı izleme, metabolik güç analizi ve öznel sağlık değerlendirmeleri de dahil olmak üzere modern teknolojilerin uygulanmasına özel önem verilmiştir.
Araştırma bulguları, performans izlemenin antrenman seansları ve müsabaka maçlarının getirdiği fiziksel talepler hakkında değerli bilgiler sağladığını tutarlı bir şekilde göstermektedir. Kat edilen toplam mesafe, yüksek hızlı koşu mesafesi, sprint sıklığı, ivmelenmeler, yavaşlamalar ve metabolik güç çıkışı gibi dış yük göstergeleri, antrenörlerin oyuncuların yaşadığı mekanik ve enerjik talepleri ölçmelerine olanak tanır. Aynı zamanda, kalp atış hızı tepkileri, seans algılanan efor derecesi (sRPE), iyileşme durumu ve sağlık anketleri de dahil olmak üzere iç yük ölçümleri, sporcuya uygulanan fizyolojik ve psikolojik stres hakkında fikir vermektedir. Bu değişkenlerin entegrasyonu, eğitim etkinliğinin ve bireysel adaptasyonun kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlar (Akubat vd., 2014; Jaspers vd., 2017).